Lần đầu tiên tôi nhớ Yên Minh, ấy là lúc ngồi trên chiếc xe khách chuồng gà vào một ngày sương giăng mịt mùng. Người tài xế phanh xe lại giữa con đường với những hàng thông nến như ở châu Âu, và tất cả khách du lịch trên xe chờ tôi thò cổ ra ngoài cửa kính… chụp ảnh.
Yên Minh đã ám ảnh tôi từ lúc đó, bằng hình ảnh sương mờ mây phủ khắp những rừng thông, những ngọn núi mờ xa và con đường cong cong không đếm được có bao nhiêu khúc cua tay áo liên tiếp nối nhau.
1 Yên Minh cách TP Hà Giang khoảng 100km về phía đông bắc, đường 4C chạy từ Cán Tỷ lên tới trung tâm phố huyện ngang qua ba xã: Bạch Đích, Na Khê, Lao Và Chải. Ở phía Yên Minh, núi vẫn xanh và thông mọc khắp lưng chừng trời, tràn thung lũng, khác hẳn với vẻ xám xịt của núi đá tai mèo khi rời khỏi thị trấn đi về phía Đồng Văn.
Đường 4C qua Yên Minh thoáng nhìn rất “lành”, nhưng chạy xe mới thấy thật khó mà đo được độ nguy hiểm. Con đường mềm mại như một dải lụa vắt quanh sườn núi, nép mình dưới rừng thông, những dãy núi xanh thật xanh, những ngôi nhà nhỏ xinh nằm cheo leo trên lưng núi. Vẻ bình yên và lặng lẽ của Yên Minh dễ làm tay lái người lữ hành phấn khích, tốc độ chạy xe trong màu xanh bình yên có lẽ vì thế cứ tăng dần đều. Đôi khi trong màn sương mù ảo mộng, “chiến mã” cứ đi và đi, tay lái ngoắt và ngoắt để rồi phải giật mình thảng thốt khi bắt gặp một chiếc xe đi ngược chiều.
2 Windy là người đầu tiên chỉ cho tôi biết có một thảo nguyên xanh ở Lao Và Chải, cách trung tâm huyện Yên Minh khoảng 12km đường xuôi về phía đồng bằng. Nếu đi lên thì thảo nguyên này nằm sau một khúc quanh khá khuất, không dễ nhận thấy. Đây là một nơi cực kỳ lãng mạn và lý tưởng để dân “phượt” dừng chân pha cà phê, chuyện phiếm và nghe nhạc.
Đó đơn giản chỉ là một sườn núi cỏ xanh mướt, dốc nghiêng nghiêng xuống thung lũng. Ở sâu bên dưới là mấy ngôi nhà nằm nép mình dưới một rừng tre nhỏ hay sau bờ rào tre mộc mạc, con đường mòn lặng lẽ đi vòng ra phía sau rừng tre, dắt vào một căn nhà khác của người Mông. Một căn nhà khác nữa nằm giữa một vườn hoa dong riềng đỏ, nơi cứ vài phút lại thấy có người đi ra đi vào, âm thầm, nhẹ nhàng, bí ẩn.
Với dân “phượt”, thảo nguyên này đã trở thành một điểm phải dừng chân trên đường rong ruổi qua Yên Minh. Một người bạn của tôi từng đi quá nơi này tới 40km đường vẫn quyết tâm quay lại để kiếm tìm cho mình khoảnh khắc thư giãn dịu dàng. Những tấm hình chụp thảo nguyên đã trở thành hình ảnh “đóng đinh” của Yên Minh – nơi có rừng tre, rừng thông, trời xanh, con đường mòn và những ngôi nhà trình tường. Một Yên Minh bình yên và lặng thầm êm ái, đến nôn nao cả cõi lòng.
3 Không biết đã bao lần tôi dừng chân lại ở thảo nguyên ấy. Có những lần vội vã vì mưa bão, sương mù, tôi chỉ biết đứng trên mép đường và ngắm nhìn thảo nguyên sũng ướt. Mấy cô bé, cậu bé người Mông đi chăn bò, chăn dê ngang qua, tò mò nhìn tôi cười khúc khích khi tôi hỏi chúng trưa nay ăn gì. Chỉ có cơm trắng gói trong lá chuối và nước lọc. Tôi cho chúng mấy cái kẹo, có điều gì cay cay dâng lên trong mắt.
Cũng có lần chúng tôi dừng lại ở thảo nguyên, lâu rất lâu. Không ai đi từ trung tâm Hà Giang lên đến địa đầu Đồng Văn với khoảng 150km đường mà mất tới 12 giờ trong trường hợp không có sự cố gì. Lần đó, tôi và các bạn đồng hành đã dừng lại ở thảo nguyên tới hơn nửa ngày, chúng tôi đun cà phê trong tiếng nhạc êm ái, chuyện trò với các cụ ông, cụ bà và đám trẻ cứ thoắt ẩn thoắt hiện từ trong rừng tre, nơi góc nhà trình tường hay bờ rào đầy hoa dong riềng đỏ thắm.
4 Tôi nằm duỗi mình trên trảng cỏ xanh mượt. Gió thổi rừng tre xào xạc. Trời Yên Minh xanh ngăn ngắt. Bóng những cây thông in trên nền trời kiêu hãnh, tạo nên một khuôn hình tuyệt đẹp. Không phải vô cớ mà thảo nguyên xinh xắn nhưng xa xôi cách trở này trở thành địa điểm chụp ảnh cưới lý tưởng cho biết bao cặp đôi Hà thành. Không phải vô cớ mà lần nào đi tới Đồng Văn các bạn tôi cũng nhất định dừng chân chốn này, dù chỉ vài phút.
Và thật sự tôi luôn nhớ về Yên Minh, bằng những mảnh ký ức rời rạc. Một Yên Minh có phiên chợ chủ nhật chiều cuối năm rét đến tê người, ánh mắt của người thanh niên ôm gà xuống chợ, gùi củi trĩu trên vai ám ảnh. Một thảo nguyên xanh đến nao lòng, núi xanh, rừng xanh, nắng vàng và tôi áo tím…
GIANG NGUYÊN
